Fræðsluefni um stafrænt frelsi

Bækur

Útgáfufyrirtæki

Mikið er gefið út af fræðsluefni um frjálsan og opinn hugbúnað, opna staðla og fleira. Bókaútgáfufyrirtækið O'Reilly undir forrystu Tim O'Reilly hefur verið afkastamikið í útgáfu bóka um frjálsan og opinn hugbúnað og tölvunotkunar almennt. Þekktasti bókaflokkurinn frá O'Reilly eru hinar svokölluðu "dýrabækur" sem eru hugsaðar sem ítarlegar leiðbeiningar um notkun ákveðinnar tækni. Hver bók er prýdd með mynd af dýri og margar af bókunum er þekktar undir nafni þess dýr, samanber Programming Perl er þekkt sem Kameldýrsbókin. O'Reilly hefur einnig verið ötull stuðningsmaður á bak við ýmsar frjálsar og opnar hugbúnaðarráðstefnur og aðra atburði í frjálsa samfélaginu.

Einstaklingsútgáfa

Nýlega stofnaði Robert Young fyrirtækið Lulu sem rekur vefsvæðið lulu.com fyrir einstaklingsútgáfu (e. self-publishing). Einstaklingútgáfa leyfir hverjum sem er að gefa út bók og setja verð á hana. Aðrir geta svo keypt bækurnar í gegnum lulu.com sem prentar þær út, bindur bækurnar og sendir til kaupandans. Robert Young er þekktastur fyrir að stjórna fyrirtækinu Red Hat, setja upp arðvænlegt viðskiptalíkan fyrir fyrirtækið og setja það á hlutabréfamarkað með góðum árangri. Eftir að hann hætti sem framkvæmdastjóri Red Hat stofnaði hann Lulu. Tengsl Young við frjálsa samfélagið hafa án efa dregið að höfunda bóka um frjálsan og opinn hugbúnað því á Lulu má finna ýmsar bækur og leiðbeiningar um frjálsan hugbúnað og fleira tengt upplýsingatækni.

Kvikur

Frjálsa alfræðiritið Wikipedia er aðeins eitt af mörgum verkefnum Wikimedia samtakanna, þó vefsvæðið hafi byrjað með alfræðiritinu. Eitt af verkefnunum sem er viðhaldið er Kvikubækur (e. Wikibooks). Kvikubókunum er viðhaldið líkt og alfræðiritsfærslunum á Wikipedia, það er af samfélaginu sjálfu. Íslenski Wikimedia hópurinn heldur utan um nokkrar bækur sem eru mikið miðaðar að námsefni. Efni bókanna teygir sig yfir marga flokka, frá landafræði til trúarbragðafræði. Bækurnar eru í stöðugri þróun og eru mislangt á leið komnar.

Frjálsir og opnir hugbúnaðarvísar Alþjóðlega opna netkerfisins

Á ensku kvikubókunum er að finna bækur sem kallast Frjálsir og opnir hugbúnaðarvísar (e. FOSS primers). Bækurnar voru upphaflega skrifaðar og teknar saman af Alþjóðlega opna netkerfinu (e. International Open Source Network), skammstafað IOSN, sem er þekkingarsetur um frjálsan og opinn hugbúnað á Asíu- og Kyrrahafssvæðinu. Bækurnar sem hafa verið gefnar út voru síðan settar upp sem kvikubækur á Wikibooks og IOSN vinnur að fleiri vísum sem líklegast verða einnig settir upp sem kvikubækur.

Almennur inngangur

Bókin FOSS: General Introduction sem kynnir frjálsan og opinn hugbúnað, hugmyndafræðina og söguna ásamt kostum og göllum. Vísirinn er hugsaður og skrifaður sem svar við spurningunni "Hvað er frjáls og opinn hugbúnaður?".

Stefnur stjórnvalda

FOSS: Government Poliy skoðar málefni tengd stefnum stjórnvalda um frjálsan og opinn hugbúnað. Bókin tekur sérstaklega fyrir ástæðurnar sem liggja að baki stefnunum og leggur til mögulegar leiði til þess að fylgja stefnunum eftir.

Staðfæring

FOSS: Localization fjallar um þýðingarstarf og kosti þess. Bókin skoðar ítarlega tæknina sem liggur að baki þýðingunum og hvaða staðlar eru notaðir. Bókin endar á því að mæla með leiðum fyrir stjórnvöld til þess að ýta undir þýðingarstarf og hvernig einstaklingar geta tekið þátt.

Menntun

Bókin FOSS: Education lýsir notkun frjáls og opins hugbúnaðar í skólakerfinu og gefur stutt yfirlit yfir hvernig hægt er að setja upp grunnstoðir upplýsingatækni í skólunum. Bókin skoðar einnig hvaða séreignarhugbúnaður er notaður í dag og hvaða frjálsa og opna hugbúnað mætti nota í staðinn.

Leyfismál

FOSS: Licensing er stutt yfirlit yfir leyfismál sem tengjast frjálsum og opnum hugbúnaði. Bókin setur fram ramma fyrir leyfismál hugbúnaðar sem er opinberlega styrktur og svarar almennum spurningum og misskilningi í tengslum við frjáls og opin leyfi.

Opnir staðlar

FOSS: Open Standards færir rök fyrir notkun opinna staðla í opinberri stjórnsýslu. Bókin fer yfir helstu staðlastofnanir í heiminum og frjálsan og opinn hugbúnað sem styðja opna staðla. Bókin er skrifuð til þess að hjálpa stjórnvöldum að skipta yfir í opna staðla og koma í veg fyrir að opinber gögn verði einungis aðgengileg þeim sem kaupa eða nota ólöglegar útgáfur af séreignarhugbúnaði.

Netkerfi og öryggi

Bókin FOSS: Network Infrastructure and Security fer í gegnum ástæðurnar sem liggja að baki því að frjáls og opinn vefþjónahugbúnaður hefur vaxið ört síðustu ár og af hverju hann er talinn vera áreiðanlegri og afkastameiri en séreignarhugbúnaður. Bókin tekur einnig dæmi um hugbúnað og hugbúnaðaruppsetningar á frjálsum og opnum vefþjónahugbúnaði.

Opin gögn

FOSS: Open Content fjallar um það hvernig höfundaréttur og einkaleyfi skaða þróunarlönd sem þarfnast opins upplýsingaflæðis. Bókin skoðar hugtakið opin gögn sem betri og lýðræðislegri framleiðslu- og dreifingarmöguleika á þekkingu og upplýsingum, sérstaklega fyrir þróunarlönd.

Aðrir vísar Alþjóðlega opna netkerfisins

IOSN hefur kallað eftir athugasemdum við drög að fleiri vísum um frjálsan og opinn hugbúnað. Drögin sem kallað hefur verið eftir athugasemdum við eru:  

• Frjáls og opinn hugbúnaður fyrir lítil og miðlungsstór fyrirtæki (FOSS for SMEs (small-to-medium enterprises)),  

• Frjáls og opinn hugbúnaður fyrir heilbrigðisþjónustu (FOSS for Health),  

• Örugg samhæfni frjálsra og opinna hugbúnaðarlausna, Efnis- og hamfaraumsjónarkerfi (Secure Interoperability of FOSS Applications, Content management systems and disaster management information systems) og  

• Frjáls og opinn hugbúnaður: Ástæðan fyrir samhæfni (FOSS: The Case of Interoperability).  

Athugsemdatímabilinu er lokið og því má búast við útgáfu þessara bóka eftir að IOSN hefur unnið úr athugasemdunum.