Opnir staðlar í samskiptum yfir Netið

Í daglegu starfi skiptir miklu máli að samskipti milli einstaklinga, fyrirtækja og stofnana séu árangursrík og skilvirk. Krafan um skilvirkni er sérstaklega mikil varðandi netsamskipti þar sem í upplýsingatækni eru margar mismunandi og oft ósamhæfar lausnir ráðandi. Internet Engineering Task Force (IETF) heldur utan um langflesta netsamskiptastaðla og heldur stöðlunum opnum fyrir almenning.

Rauntímasamskipti

Snarsambandskerfi

Extensible Messaging and Presence Protocol (XMPP) er opinn staðall fyrir spjallforrit. XMPP, sem er byggður á XML ívafsmálinu, býður upp á texta-, hljóð- og myndskilaboð. XMPP er kjarninn í Jabber samskiptamátanum sem er snarsambandskerfi (e.instant messaging) svipað og MSN (notað með MSN Messenger). Frjálsi og opni hugbúnaðurinn Pidgin býður upp á stuðning við flesta samskiptamáta fyrir snarsambandskerfi, þar á meðal XMPP og MSN.

Netsímabúnaður

Session Initiation Protocol (SIP) er opinn staðall sem hefur náð mikilli fótfestu fyrir netsímabúnað þótt annar samskiptamáti, H.323, sé einnig til sem byggir á opna staðlinum Realtime Transport Protocol (RTP). Báðir samskiptamátarnir styðja hreyfimyndir með vefmyndavélum og netsímafundi. Frjálsi og opni hugbúnaðurinn Ekiga sem styður bæði SIP og H.323 samskipti.

Hópsamskiptakerfi

Internet Relay Chat (IRC) er opinn staðall sem hefur lengi verið notaður fyrir textasamskipti hóps. IRC samanstendur af rásum sem notendur tengjast og ræða saman á, þótt einnig sé boðið upp á möguleika á einkasamtölum. Notendur tengjast ákveðnum IRC-þjónum og rásum á þeim þjóni. Á Íslandi er IRC-þjónninn irc.simnet.is líklegast mest notaður. Mikið er til af ýmsum hugbúnaði sem getur tengst IRC netkerfi. Til dæmis er hægt að tengjast IRC þjónum með frjálsu og opnu hugbúnaðarlausnunum Pidgin og XChat.

Ósamstillt samskipti

Skilaboðakerfi

Tölvupóstur er án efa ein vinsælasta leiðin til þess að senda upplýsingar yfir Netið. Tölvupóstur byggir á opna staðlaða samskiptamátanum Simple Transfer Mail Protocol (SMTP) til þess að senda póst í pósthólf viðtakanda sem getur nýtt opna staðla eins og Post Office Protocol (POP) eða Internet Message Access Protocol (IMAP) til þess að sækja póstinn. Frjálsi og opni hugbúnaðurinn Mozilla Thunderbird, sem á rætur sínar að rekja til Firefox vafrans, er mikið notað tölvupóstforrit.

Dagatal

iCalendar er opinn staðall sem gerir notendum mögulegt að skiptast á dagatalsgögnum. Hægt er að sameina iCalendar við tölvupóst til þess að senda út fundarboð eða aðra áætlaða atburði og viðtakendur geta boðað sig á fundina. Það krefst þó þess að viðtakandi og sendandi noti tölvupóstforrit sem styður iCalendar. Til dæmis styður Mozilla Thunderbird tölvupóstforritið iCalendar með viðbótinni Lightning. Önnur kerfi styðja einnig iCalendar. Til dæmis býður frjálsa og opna skólaumsjónarkerfið Moodle upp á útflutning tímatöflu á iCalendar formi og nemendur geta gerst áskrifendur að iCalendar atburðaveitu.

Vefsvæði

HyperText Markup Language (HTML) er ef til vill vinsælasti opni staðallinn á veraldarvefnum. Flestar vefsíður á netinu eru skrifaðar í HTML eða með forritum og öðrum málum sem hafa HTML sem frálagsmál (e.output language). W3C prófarinn getur fundið villur í HTML máli vefsíðna, þ.e. hversu vel þær styðja staðalinn. Til er gríðarlegt magn af vöfrum, bæði frjálsum og ófrjálsum. Vinsælasti frjálsi vafrinn er Mozilla Firefox. Frjáls og opin forritunarmál eins og PHP hafa HTML sem frálagsmál og keyra án vandræða á vefsíðuþjónum eins og frjálsa og opna vefþjóninum Apache.

Gagnasamskipti

Vefveitur

Fréttaveitur (e.news feeds) eða vefveitur (e.web feeds) miðla efni á síbreytilegum vefsíðum eins og fréttasíðum eða veffærslum (bloggi). Vefveiturnar hafa hlotið verðskuldaða athygli vegna þess gríðarlega magns af efni sem flæðir um Netið þar sem þær auðvelda notendum að fylgjast með. Tvö kerfi eru oftast notuð í dag: RSS sem byggir á opnum staðli en er sjálft ekki staðlað og Atom sem er staðlað og byggir einnig á opnum stöðlum. Hægt er að nota tölvupóstforrit til þess að gerast áskrifandi að vefveitum. Mozilla Thunderbird hefur innbyggðan stuðning við fréttaveitur og Mozilla Firefox vafrinn getur safnað upplýsingunum saman með svokölluðum lifandi bókamerkjum (e.live bookmarks).

Skráarflutningur

Opni staðlaði samskiptamátinn File Transfer Protocol (FTP) er notaður til þess að flytja skrár á milli tölva yfir netkerfi. Tölvur tengjast skráarþjónum (e.FTP servers) með skráarbiðlurum (e.FTP client) og geta þar nálgast lista yfir skrár og halað þeim niður. FTP er ekki sérlega öruggt en það má tryggja betra öryggi með öðrum opnum stöðlum eins og Secure Sockets Layer (SSL). Flestir vafrar í dag, svo sem Mozilla Firefox, geta einnig þjónað sem skráarbiðlarar.

Fyrir skráarflutning stærri gagna getur dreifðari skráarflutningskerfi eins og BitTorrent verið hentugri. BitTorrent er ekki opinn staðall en vegna þess að lýsingin er aðgengileg og hversu hentugt kerfið er það mikið notað í dag og mikið af frjálsum og opnum hugbúnaði styður við þess konar skráarflutning.

Skipanaflutningur

Simple Object Access Protocol (SOAP)er opin og stöðluð samskiptaleið til þess að skiptast á mótuðum upplýsingum fyrir vefþjónustur. SOAP byggir á XML og öðrum opnum stöðluðum samskiptamátum eins og HTML og RPC (Remote Procedure Call). Frjálsir og opnir vefþjónusturammar eins og Apache Axis styðjast við SOAP.

Almennur flutningur

XML (Extensible Markup Language) er opið og staðlað ívafsmál (e.markup language) sem er mikið notað sem grunnur að samskiptareglum á Netinu. Ívafsmálið er hannað til þess að vera teygjanlegt og hentar því vel til þess að ná fram mismunandi markmiðum með sömu reglum. XML er til dæmis notað sem grunnur í snarsambandskerfinu XMPP og skipanaflutningum SOAP. Ívafsmálið er ekki einungis takmarkað við samskipti en það er til dæmis notað sem grunnur í opnum skjalasniðum eins og Open Document Format (ODF) og Office Open XML.