Menningararfur á margmiðlunarformi

UT-blaðið 24 .janúar 2006

Eftir Guðnýju Káradóttur, framkvæmdastjóra Gagaríns

Gagarín hefur um árabil sérhæft sig í framleiðslu menningarefnis í gagnvirkum miðlum, á Internetinu, á snertiskjáum á söfnum og víðar. Hjá fyrirtækinu hefur orðið til þekking og reynsla í að takast á við þetta viðfangsefni. Tæknilausnir fyrirtækisins hafa verið þróaðar með það að markmiði að gera fólki kleift að kynna sér sögu þjóðar og menningunni í víðasta skilningi, í tíma og rúmi. Það eru einkum þrjár lausnir sem hafa skipt mestu í þeim verkefnum sem fyrirtækið hefur unnið: margmiðlunar”skel”, kortavefsjá og tímaáskerfi.

Lifandi miðlun í Þjóðminjasafni

Haustið 2004 opnaði Þjóðminjasafnið dyr sínar að nýju með glæsilega nýja grunnsýningu. Meðal þess sem safnið bauð gestum sínum þá upp á var að kynna sér sögu þjóðarinnar með gagnvirkum miðlum, m.a. með margmiðlunarefni á þrettán snertiskjáum sem eru hluti af sýningunni og á tölvum í margmiðlunarsetri. Gagarín hannaði og framleiddi, í samstarfi við ýmsa sérfræðinga, umfangsmikið efni sem tengist munum og efni því sem er til umfjöllunar: landnáminu, kristnitökunni, móðuharðindunum o.fl. Það er mikils virði fyrir almenning að tekin skuli hafa verið sú ákvörðun að fara þessa leið í að segja söguna. Reynslan hefur sýnt að ungir jafnt sem aldnir kunna vel að meta þá fjölbreytni í miðlun sem þarna á sér stað. Kostir margmiðlunar eru m.a. þeir að fólk fær að velja það sem vekur áhuga þess og getur sniðið kynninguna að áhugasviði sínu.

Saga Laxness frá vöggu til grafar

Um svipað leyti var safnið að Gljúfrasteini opnað og almenningi gefið þar færi á að kynnast Halldóri Laxness, persónu hans og skáldverkum. Miðluninni er sniðinn þröngur stakkur í þröngum húsakynnum en sérlega vel hefur verið unnið úr þeim aðstæðum, bæði með hljóðleiðsögn um húsið og margmiðlunarefni um skáldið. Tímaáskerfi Gagaríns, sem notað var við framleiðslu á margmiðlunarefninu birtir upplýsingar um hvað var að gerast í lífi skáldsins og útgáfu ritverka á tilteknu tímabili, innlendan og erlendan annál.

Hvað skiptir máli?

Reynsla okkar hjá Gagarín er að ítarleg þarfagreining og hugmyndavinna við að skilgreina hvernig hægt er að gera frásögnina áhugaverða er grunnurinn að góðri útkomu. Samstarf við sérfræðinga og aðgangur að góðum heimildum og myndefni er ekki síður mikilvægt atriði. Tæknilausnir Gagaríns eru sveigjanlegar varðandi uppfærslur, svo sem að bæta við nýjum tungumálum. Þetta gerir miðlunina hagkvæma til lengri tíma litið. Með samspili ólíkra miðla – texta, hljóðs, kvikmyndar, þrívíddar og teikninga – má gera frásögnina fjölbreytta og áhugaverða.

Hvað ber framtíðin í skauti sér?

Gagnvirkir miðlar eru framtíðin í umfjöllun um fortíðinai. Því hefur verið spáð (skýrsla OECD o.fl.) að vöxtur í efnisframleiðslu fyrir gagnvirka miðla muni verða mikill á næstu árum. Menningarstofnanir á Íslandi sýna mikið frumkvæði og nýta sér kosti þessarar miðlunar í sýningum sínum en mikið er óunnið í þessum efnum. Almenningur gerir kröfur um að fá efnið til sín í gegnum þá miðla sem best henta hverju sinni, til fræðslu fróðleiks í skóla eða á ferðalögum og til að upplifa söguna. Fjarskiptafyrirtækin, eigendur efnis og miðlunarfyrirtækin gegna mikilvægu hlutverki í framtíðinni við að koma efninu á framfæri við almenning á Internetinu (miðill án landamæra), í gagnvirku sjónvarpi og farsímum.
 
Ungt og vel menntað fólk bíður þess að takast á við þessi viðfangsefni og almenningur mun fagna því að fá nýja sýn á fortíðina með þessum hætti. Verða það einkafyrirtækin sem munu grípa tækifærið og fjárfesta í þessari menningarmiðlun? Eða mun ríkið nýta þetta tækifæri, stofna sambærilega sjóði og til eru fyrir kvikmyndir, tónlist og bókmenntir, og fjárfesta í miðlun menningararfsins?