Á þriðja þúsund bændur á UD námskeiðum

UT-blaðið 24 .janúar 2006

Eftir Árna Gunnarsson, framkvæmdastjóra

Upplýsingatækni í dreifbýli (UD) er átaksverksverkefni á vegum landbúnaðarráðuneytisins, sem hófst árið 2002. Markmiðið þess er að auðvelda bændum að nýta sér kosti upplýsingasamfélagsins og hvetja til tölvu- og netvæðingar í dreifbýli. UD er öflugasta átak til þessa í tölvukennslu og tæknivæðingu í dreifbýli á Íslandi en á þriðja þúsund bændur hafa frá upphafi sótt námskeið á vegum þess.

UD stendur fyrir námskeiðum, gerir úttektir, safnar og dreifir upplýsingum og efnir til samstarfs við fyrirtæki og stofnanir. Meginverkefni eru tölvunámskeið fyrir bændur og þátttaka í afmörkuðum og skilgreindum upplýsingatækniverkefnum er nýtast hinum dreifðu byggðum.UD var upphaflega þriggja ára verkefni en var framlengt til ársloka 2006. 

Sérstaða UD verkefnisins

UD er þátttakandi í tveimur Northen Periphery Plan (NPP) verkefnum. Norðurslóðaáætlun Evrópusambandsins (NPP) er hluti af Interreg III B byggðaverkefni Evrópusambandsins og nær til norðlægra svæða í Finnlandi, Svíþjóð, Noregi og Skotlandi ásamt Grænlandi, Færeyjum og Íslandi. Þau eru Rural Business Information Exchange System (RuBIES) og Brodband in Rural and Remote Area (BIRRA). 
Íslenski hluti RuBIES felst í aðalatriðum í framkvæmd kannana meðal bænda á net- og tölvunotkun og gerð miðlægs bókunargrunns fyrir Félag ferðaþjónustubænda. Báðum verkefnunum lýkur árið 2006.

Fjögur atriði ber einkum að nefna varðandi UD verkefnið:

• Fjöldi þátttakenda sýnir að mikil þörf er fyrir verkefnið. 
• Framkvæmdin er í nánu samstarfi við faglega og félagslega ráðgjafa bænda, innan Bændasamtaka Íslands, búnaðarsambanda og leiðbeiningamiðstöðva. 
• Gott samstarf tókst með með fjölda fyrirtækja og stofnana um framkvæmdina. Þar má nefna styrktaraðila úr atvinnulífinu á borð við KB banka, Olíufélagið, RARIK, sem sáu sér hag í því að íbúar í dreifbýli nýttu sér kosti upplýsingasamfélagins. Þá ber ekki síður að nefna faglega bakhjarla á borð við símenntunarmiðstöðvar, Símann, Póst- og fjarskiptastofnun og Byggðastofnun. 
• UD hefur tekið virkan þátt í samstarfi þjóða í norðanverðri Evrópu um nýtingu upplýsingatækni i þágu jaðarbyggða eins og getið er um hér að framan.

Þátttakendur á námskeiðum á vegum UD frá upphafi eru nú nokkuð á þriðja þúsund og fjöldi kennslustunda í árslok 2004 voru rúmlega 21.000. Veltan á fyrstu þremur starfsárunum nam um 50 milljónir króna. Stærstu styrktaraðilar eru Upplýsingasamfélagið og Framleiðnisjóður landbúnaðarins.

Þurfa meiri hraða og lægra verð

Skráning gripa í gagnagrunna búfjárræktarinnar fer nú að verulegu leyti fram í miðlægum gagnagrunnum og er stefnt að því að öll skráning verði miðlæg í framtíðinni. Nota íbúar í dreifbýli Netið í vaxandi mæli til að sinna daglegum þörfum svo sem bankaviðskiptum, bréaskriftum, innkaupum og fleiru. Forsenda þessa er að bændur hafi gott samband við fjarskiptanetið.

Frá árinu 2003 hefur UD í samstarfi við Símann, Bændasamtök Íslands og fleiri aðila unnið að auknum og bættum nettengingum til bænda og hefur flutningsgeta grunnnetsins í dreifbýli verið stórbætt á undanförnum misserum. Grunnnetið  uppfyllir nú 100% ákvæði fjarskiptalaga um 128 kb/sek fjarskiptasamband (ISDN) í dreifbýli. Þó er ljóst að íbúar í dreifbýli þurfa í framtíðinni aukin gagnaflutningahraða og jafnframt þarf kostnaður að lækka til þess að jafna samkeppnisstöðu dreifbýlis og þéttbýlis að þessu leyti