Má bjóða ykkur 20% sparnað?
Eftir Hrein Jakobsson, forstjóra Skýrr hf.
Það er við hæfi á UT-degi hins opinbera að stíga fram fyrir skjöldu og bjóða stjórnendum opinberra stofnana að spara sér allt að 20% af rekstrarkostnaðar við upplýsingatækni með útvistun UT-verkefna til einkaaðila. Slíkt hagræði í rekstri hins opinbera myndi jafnframt fjölga til muna störfum í hátækniiðnaði og auka jafnt vöxt sem velgengni íslenskra UT-fyrirtækja.
Ríkisvæðing upplýsingatækni
Hið opinbera hefur á undanförnum 10 árum hætt beinum afskiptum af rekstri fyrirtækja í flestum atvinnugreinum. Þar má nefna byggingariðnað, fjarskipti, fjármálaviðskipti og sjávarútveg. Þessi einkavæðing fyrirtækja og viðfangsefna ríkisins, ásamt hagstæðu og kraftmiklu samkeppnisumhverfi, er ein helsta ástæðan fyrir hagsæld og góðum lífskjörum á Íslandi í dag. En lengi má gott bæta. Ein atvinnugrein hefur nefnilega að mestu orðið útundan í þessu ferli og það er íslenskur upplýsingatækniiðnaður þar sem umsvif hins opinbera eru gríðarlega umsvifamikil og fara ört vaxandi. Ríkisvæðing UT-verkefna er útbreidd og almenn öfugþróun. Þessari staðreynd átta sig fáir á. Kannski er ástæðan sú að umsvif ríkisins í upplýsingatækni eru mjög dulin að því leytinu til að ríkið rekur engin upplýsingatæknifyrirtæki, heldur fer þessi starfsemi fram í hundruðum tölvudeilda á vegum ráðuneyta og opinberra stofnana.
Loforð og efndir
Tæpur áratugur er liðinn síðan stjórnvöld ákváðu að einkavæða Skýrr hf. Fyrirtækið var í kjölfarið selt og stjórnvöld mótuðu mjög framsækna stefnu um að efla upplýsingasamfélagið, styðja við greinina í hvívetna, fjölga störfum og leita til einkaaðila í stórauknum mæli með hvers konar UT-þjónustu. Stjórnvöld hafa síðan bætt um betur og mótað sér mjög ákveðna einkavæðingarstefnu varðandi opinber innkaup, hagræðingu og sparnað í opinberum rekstri þar sem er meðal annars kveðið skýrt á um að leita skuli til einkaaðila þegar um er að ræða verkefni sem eru jafn vel eða betur leyst af þeim en ríkinu. Efndir góðra fyrirætlana stjórnvalda skipta UT-iðnaðinn miklu máli því upphæð þeirra UT-verkefna, sem ríkið sinnir á eigin spýtur, nemur milljörðum króna á ársgrundvelli.
UT-þjónusta ríkisins veltir tugmilljörðum króna
Íslenskur upplýsingatækniiðnaður velti í heild um 85 milljörðum króna árið 2004 þegar litið er til fjarskipta, hugbúnaðarþróunar, vélbúnaðarsölu og tengdrar þjónusta. Þessi upphæð var sjálfsagt nær 100 milljörðum árið 2005. Sérfræðingar telja að í rauninni sé íslenskur UT-iðnaður að velta hátt í 200 milljörðum króna þegar tekið er tillit til þess að meirihluti UT-fólks og UT-starfsemi í landinu er ekki hjá sjálfstæðum fyrirtækjum í greininni, heldur í tölvudeildum innan fyrirtækja og stofnana.Varlega áætlað má telja að liðlega fjórðungur þessarar veltu fari gegnum opinberar stofnanir eða um 50 til 60 milljarðar króna. Það er alltof hátt hlutfall.Til að bæta gráu ofan á svart eru svo opinberar stofnanir stórtækar í hörku samkeppni við einkafyrirtæki og misnota þar markaðsráðandi stöðu sína og þverbrjóta samkeppnislög í krafti skattaívilnana og einkaréttar. Um þetta hafa fallið úrskurðir og dómar, til dæmis hjá Samkeppniseftirlitinu.
Einkavæðing UT-verkefna
Með brotthvarfi ríkisins úr upplýsingatækni myndu fyrirtæki í greininni styrkjast til mikilla muna og eiga meira erindi út í hinn stóra heim. Hvati skapast við þróun lausna sem hægt er að bjóða sem útflutningsvörur. Skatttekjur aukast, velmenntuðu fólki bjóðast störf og greinin getur lagt enn meira af mörkum til að skapa frábær lífskjör á Íslandi. Ríkið hefur nú tækifæri til að spara umtalsverða fjármuni í rekstri á skömmum tíma svo nemur milljörðum króna á ársgrundvelli. Nýverið ákvað Skýrr að gera fjórum ráðuneytum fjármála, dómsmála, heilbrigðis og samgöngu tilboð í rekstur tölvudeilda fjögurra stofnana og lækka rekstrarkostnað þeirra um 20 prósent. Ástæða er til að framlengja þetta tilboð til annarra opinberra stofnana. Skýrr skorar hér með á stjórnendur opinberra stofnana að kanna málið í þaula, leita tilboða og fá það staðfest að með útvistun UT-verkefna til einkaaðila geta þeir svo sannarlega lækkað UT-rekstrarkostnað um allt að fimmtung. Hvaða stjórnandi tekur ekki fegins hendi við slíku kostaboði?