Á síðum um stafrænt frelsi eru nánari upplýsingar um opinn hugbúnað.

Hugtökin opinn hugbúnaður og frjáls hugbúnaður eru stundum notuð jöfnum höndum. Þó er nokkur munur á. Í báðum tilvikunum er grunnkóði hugbúnaðarins aðgengilegur og yfirleitt er heimilt að byggja opinn hugbúnað inn í annan búnað án þess að gjald komi fyrir. Skilyrðin snúa oftast að dreifingu hugbúnaðarins. Samkvæmt skilgreiningu OSI (Open Source Initiative) er hugbúnaður opinn að því gefnu að leyfilegt sé að fjölfalda hann og dreifa honum eða breyta, að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Samkvæmt þessari skilgreiningu má ekki krefjast greiðslu fyrir hugbúnaðinn nema til að mæta kostnaði við dreifingu hans. Samkvæmt opinbera GNU leyfinu (GNU Public Licence), sem er algengasta leyfið, er dreifendum hugbúnaðar frjálst að verðleggja dreifinguna að vild, enda komi það þróun hugbúnaðarins til góða. Það er því ekki skilyrði að hugbúnaðurinn sé fáanlegur án endurgjalds. Skilyrðin um frelsi varðandi notkun og fjölföldun, dreifingu og endurbætur leiða þó oftast til þess að hægt er að nálgast hugbúnaðinn eftir einhverjum leiðum án endurgjalds.

Allur hugbúnaður er verndaður af höfundarrétti nema annað sé tekið fram. Ef um opinn eða frjálsan hugbúnað að ræða er þess sérstaklega getið.

Notkun og þó einkum viðhald opins hugbúnaðar krefst oft talsverðrar þekkingar. Viðhald leyfisháðs keypts hugbúnaðar er hins vegar jafnvel innifalið í leyfisgjaldi og oft er aðgangur að stuðningsþjónustu sem stundum skortir á fyrir opinn hugbúnað. Þegar velja á hugbúnað þarf að huga að því að auk kostaðar við öflun búnaðar, þarf að gera ráð fyrir kostnaði við innleiðingu og viðhald. Einnig þarf að huga að möguleikum á samskiptum við annan hugbúnað. Þessi atriði þarf að meta hverju sinni.

Ríkisstjórnin samþykkti í mars 2008 stefnu um frjálsan og opinn hugbúnað. Verkefnisstjórn um rafræna stjórnsýslu vann stefnuna og studdist m.a. við skýrslu um opinn hugbúnað sem gerð var fyrir forsætisráðuneytið 2005, stefnur annarra þjóða og margvíslegt efni frá Evrópusambandinu. Haft var samráð við hagsmunaaðila og var stefnan síðan samþykkt í verkefnisstjórn um upplýsingasamfélagið. Í stefnunni kemur fram að þess skuli gætt að gefa frjálsum og opnum hugbúnaði sömu tækifæri og séreignarhugbúnaði þegar tekin er ákvörðun um kaup á nýjum búnaði og ávallt skuli leitast við að gera sem hagstæðust innkaup.

• Frjáls og opinn hugbúnaður - stefna stjórnvalda (PDF - 35 Kb)
• Hugtakið opinn hugbúnaður (opensource.org)
• Hugtakið frjáls hugbúnaður (gnu.org)
• Samantekt forsætisráðuneytisins um opinn hugbúnað
• Skýrsla gerð fyrir forsætisráðuneytið 2005 um notkun opins hugbúnaðar og opinna staðla (PDF - 345 Kb)
• OSOR - Evrópusambandið og opinn hugbúnaður